REKLAM ALANI

(160x600px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.
REKLAM ALANI

(160x600px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.

Ankara Şehir Gazetesi

REKLAM ALANI

(980x100px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.

Enaktüel: Eski Ankara İstanbul Kervan Yolu “Kültür Yolu” Olmalı

REKLAM ALANI

(728x90px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.
Enaktüel: Eski Ankara İstanbul Kervan Yolu “Kültür Yolu” Olmalı
04 Haziran 2021 - 8:04
REKLAM ALANI

(300x250px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.

Fahri ATASOY*
* Dr. Öğr. Üyesi / İpek Yolu Tarih, Kültür ve Sanat Araştırmaları Derneği Başkanı
Dünyada tarih boyunca insan topluluklarını birbirine yollar bağlamıştır. Tarihi yollar diye adlandırdığımız önemli yollar böylece ortaya çıkmıştır. Farklı coğrafyalarda yaşayan ve farklı kültürel özelliklere ve tecrübelere sahip topluluklar bu yollar vasıtasıyla etkileşime girebilmişlerdir. Dini amaçlı hac yolları, fetih amaçlı ordu yolları, ticaret amaçlı kervan yolları, siyasi egemenlik amaçlı kral yolları ilk dikkati çeken yollardır. Yollar üzerinde günümüzün küreselleşmesine benzer şekilde bir etkileşim ve alışveriş yapılmıştır. İnsanların birbirini ve kültürlerini tanıması, bilgi ve tecrübelerini paylaşmaları, ürünlerini ve eserlerini alıp satmaları bu yollar sayesinde gerçekleşmiştir. Bu yollar üzerinde gelişen zenginliklerin tanıtılması ve keşfedilmesi amacıyla “Kültür Yolu” adıyla bir turizm çeşidi ortaya çıkmıştır. Türkiye’de de örnekleri oluşmuştur. Daha yenileri için Türkiye’nin birçok bölgesinde güçlü potansiyeller vardır. Bunlardan birisi de eski Ankara İstanbul kervan yoludur.
Eski Ankara İstanbul kervan yolu, tarihi süreçte önemli bir ticaret ve ordu yolu güzergâhı olarak hizmet vermiştir. İpek Yolu ağının ana güzergâhlarına bağlanan ve Osmanlı döneminde daha çok işlevsel olan bu yol, Cumhuriyet döneminde yapılan yeni karayolu güzergâhı ile işlevini yitirmiştir. Osmanlı dönemi temele alındığında Ankara ile İstanbul arasındaki sosyal ve kültürel hayatı belirleyen bir güce sahiptir. Bu yolu aynı zamanda çapraz yollar kesmekte olup ciddi bir hareketlilik sağlamaktadır. Osmanlı Beyliğinin ilk merkezi olan Söğüt bu yol güzergâhına yerleşen Yörük Türkmenleri ile güçlüdür. Osmanlı hanedanının yanında uzun süre vezirlik görevini üstlenen Çandarlı sülalesinin köyü bu güzergâhta Nallıhan ilçesindedir. Osman Beyin amcası Gündüz Alp’in türbesi Beypazarı’ndadır. İstanbul fethedildikten sonra pek çok ihtiyaç maddesi bu yöreden sağlanmaktadır. Manavlık sıfatı bu bağlamda Yörüklerin toprağa yerleşerek bağ-bahçe işlerine girişmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu yörede yerleşik Türklere bu yüzden manav ifadesi kullanılır.
Ankara tarihi özellikleri güçlü bir şehirdir. Türkler tarafından fethedildikten sonra birçok eser ile yeniden imar edilmiştir. İlk eserlerden birisi Kale içinde Alaaddin Camii, minber kitabesine göre 1178 tarihlidir. Tiftik keçisi üreticiliği Ankara’nın ekonomisine önemli bir ayrıcalık sağlamıştır. Tiftik yünü ipekten sonra en kıymetli dokuma malzemesidir ve sof kumaşlar dünyada ilgi görmektedir. Osmanlı döneminde Ankara ile İstanbul arasındaki yolun en güçlü malzemesi tiftik keçilerinden üretilen sof kumaşlardır. Kervanlar Hergele Meydanından kalkar, Zir vadisinde konaklamaya başlayarak Ayaş istikametine yola çıkarlardı. Ayaş’tan itibaren kervanların konaklayacağı uygun yerleşim yerleri vardı. Buralarda artık Selçuklu Kervansarayları yerine kasaba hanları vardı. Kervanların uğradığı yerleşim yerleri, yöredeki köyler ve yerel korucular sayesinde güvenli bir durumdaydı. Yol üzerinde zanaatkârlığın ve ticaretin gelişmiş olduğu kasabalar, yolun işlerliği sebebiyle daha da güçlendi. Bu yolu kesen diğer yolların getirdiği ticaret hareketliliği ile birlikte bu işlerlik daha da arttı. Örneğin Safranbolu, Kastamonu istikametinden Bursa’ya doğru giden kervanlar Mudurnu, Nallıhan, Sarıcakaya üzerinden yollarına devam ederlerdi. Nallıhan’da şehrin merkezindeki caddenin isminin Bursa Caddesi olması bu bakımdan anlamlıdır. Ayrıca halk arasındaki söylentiye göre kervancılar Nallıhan’dan Sarıcakaya’ya doğru ilerlerken yolun zorluğunu şöyle ifade ederlermiş: “Nallıhan’da Saçak, Belenalan’da Batak, Kümbet’te Çatak olmasa 50 deve kervanını sürerdim.”
Biz yine asıl yolumuzu takip edersek muhteşem bir manzara ile karşılaşırız. Ayaş ve Güdül’ü birlikte düşünecek olursak bir sonraki durağımız Beypazarı’dır. Beypazarı bölgenin önemli bir yerleşim ve ticaret merkezidir. Sanayi öncesi toplumların el emeğiyle ürettikleri her türlü ürünün yapıldığı ve pazarlandığı yerdir. Demircilik, bakırcılık, kalaycılık, tenekecilik, dericilik, dokumacılık, yazmacılık, semercilik, nalbantlık gibi zanaatların merkezi durumundadır. Bugün her yönden güçlü ve başarılı olması tesadüf değildir. Yol güzergâhındaki en büyük han, Suluhan ismiyle yine buradadır. Sonraki durak bir köy olmasına rağmen kervan ağırlanan Çayırhan’dır. Bugün Sarıyar Barajı suları altında kalmış olmasına rağmen yolun önemli duraklarından birisidir. Nallıhan, Osmanlı döneminde Nasuhpaşa ile birlikte güçlenen bir kasabadır. Nallıhan’dan sonra kervanlara ev sahipliği yapan ikinci köy Uluhan’dır. Göynük ve Mudurnu yolları burada ayrılır. İstanbul istikametinde yol bizi Göynük, Taraklı ve Geyve ile birlikte Sakarya ırmağına ulaştırır. Sakarya ırmağı aslında bu yola kısmen paralel ilerlemektedir. Geyve’de ırmağı geçmek için Osmanlı zamanında yapılmış taş köprü Alifuat Paşa Köyü’ndedir. Irmağı geçtikten sonra güzergâh bir yönüyle İznik ve Bilecik yönüne, diğer yönüyle Adapazarı ve Sapanca yönüne ilerlemektedir. Buraya kadarki kısımda tarihi doku büyük oranda yaşatılmıştır. Bir açık hava müzesi bağlamında gezilmesi keşfedilmesi ve yaşanılması gereken bir alan olarak değerlendirilmeyi beklemektedir. Dünyada ilan edilen ve yönetilerek geliştirilen-sürdürülen kültür yolları tecrübesiyle sunulması gerekmektedir.
Eski Ankara İstanbul yolunun Ayaş-Geyve arası pek çok alanda zenginlik barındırmakta ve kültür yolu olmaya uygun görünmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2007 yılında hazırladığı Türkiye Turizm Stratejisi 2023 belgesinde bu güzergâhı İpek Yolu Turizm Koridoru olarak ilan etmiştir. Sonraki dönemlerde dönemin müsteşarı Prof. Dr. Mustafa İsen’in himayesinde bu koridorda turizmi geliştirme çalışmaları yoğunlaştırılmış ve İpek Yolu Belediyeler Birliği kurulmuştur. Halen birliğin başkanlığını Geyve Belediye Başkanı Murat Kaya sürdürmektedir.
Yol güzergâhının zenginlikleri arasında arazi ve toprak yapısı, doğal bitki örtüsü, doğadaki kuşlar ve diğer hayvanlar, geleneksel tarım faaliyetleri, meyve ve sebze üretimine bağlı kışlık hazırlama gelenekleri, sivil ahşap mimarinin muhteşem örnekleri, Anadolu tasavvuf geleneğinin önemli simaları ve mezarları, yürüyüş güzergâhları, insanlar ve köyler sayılabilir. Öne çıkan isimler arasında Bünyamini Ayaşi, Gündüz Alp, Taptuk Emre, Bacım Sultan, Akşemsettin ilk akla gelenlerdir. Bir müzeye sığdıramayacağımız güzellikler ve zenginlikler ancak bir kültür koridoru bütünlüğünde özel değer kazanır. Yol güzergâhındaki farklı yerleşim birimleri hem birbirine benzeyen hem de özgün kimliği ile bir bütünlük içindedir.
Ankara’dan veya İstanbul’dan yola çıkan bir yolcu Ayaş ve Geyve arasında pek çok keşif yapabilir, pek çok lezzeti tadabilir, eskilerin tabiriyle heybesini doğal ürünlerle doldurabilir. Bu güzergâhta gezmek ve görmek yanında insanlarla kaynaşmak ve yaşayan bir kültürü içinde hissetmek mümkündür. Turizmin birçok çeşidini bu koridor üzerinde bulmak büyük bir imkândır. Bölgede sosyal turizm, kırsal turizm, termal turizm, kültür turizmi, gastronomi turizmi, doğa turizmi iç içedir.
Yapılması gereken el ele tutuşur gibi işbirliğidir. Bölgede çok başarılı girişimler vardır. Beypazarı turizmde dünya çapında başarı elde etmiş ve tecrübelerini paylaşacak durumdadır. Geyve yerel ürünlerini markalaştırma konusunda örnektir. Ayaş’ın, Güdül’ün, Nallıhan’ın, Seben’in, Mudurnu’nun, Göynük ve Taraklı’nın her biri kendi özgünlükleriyle ilgi beklemektedir. Birlik olunursa başarı uzak değildir. Başarıya devletin konuyla ilgili kuruluşları da mutlaka destek olacaktır. Çağrımız bu kültür koridoruna birlikte sahip çıkacak gönüllüleredir.

REKLAM ALANI

(728x90px)

Esnek veya Sabit Ölçü Verebilirsiniz.
FOTO GALERİ

Tüm Hakları Saklıdır. İzinsiz ve Kaynak Gösterilmeden Bilgiler Kopyalanamaz. @Ankara Şehir Gazetesi

hack forumwarezwebmaster forumuhack haberhack forumhack forum